Mączlik warzywny

Mączlik warzywny jest drobnym pluskwiakiem ssącym, który w ostatnich latach stał się groźnym szkodnikiem warzyw kapustnych, szczególnie w uprawach brokułu, brukselki, kapusty włoskiej, jarmużu oraz kapusty głowiastej białej. Występuje coraz powszechniej w Polsce i krajach o zbliżonym klimacie. Szkodliwość mączlika związana jest z jego masowym występowaniem, intensywnym żerowaniem oraz wydzielaniem spadzi, która prowadzi do rozwoju grzybów sadzakowych na powierzchni liści, ograniczając fotosyntezę i pogarszając jakość handlową plonu.

Mączlik warzywny może rozwijać 3–5 pokoleń rocznie, w zależności od warunków pogodowych.
Pierwsze osobniki dorosłe pojawiają się wiosną, zasiedlając najpierw chwasty, a następnie przelatując na warzywa kapustne.
Największe nasilenie obserwuje się latem i jesienią, szczególnie w drugiej połowie wegetacji roślin kapustnych.
Zimowanie następuje w postaci osobników dorosłych na roślinach żywicielskich, głównie chwastach wieloletnich.

Mączlik żeruje na wielu roślinach należących do różnych rodzin botanicznych:

• Rośliny najczęściej zasiedlane (główne rośliny żywicielskie):
  Kapusta głowiasta biała
  Kapusta włoska
  Brokuł
  Kalafior
  Brukselka
  Jarmuż
• Rośliny rzadziej zasiedlane lub pośrednie (rezerwuarowe):
  Chwasty: glistnik jaskółcze ziele, mniszek lekarski, tasznik, gorczyca
  Rzepak ozimy
• Rośliny z rodzin astrowatych, wilczomleczowatych, jaskrowatych i makowatych

Osobniki dorosłe są niewielkie, o długości 1,5–2 mm i rozpiętości skrzydeł do 3 mm. Skrzydła są białe, pokryte woskowym nalotem, z ciemnymi plamkami w środkowej części. Odwłok żółty, Głowa i tyłów są ciemne. W locie przypominają miniaturowe białe motyle.
Jaja są początkowo przejrzyste, z czasem białawe, a na końcu rozwoju szarobrązowe. Składane są w złożach na spodniej stronie liści, często w charakterystycznych okręgach lub półokręgach.
Larwy przechodzą cztery stadia rozwojowe. Larwy I stadium są owalne, przezroczyste, z widoczną żółtą zawartością i trzema parami nóg. Młode są ruchome, starsze nieruchomo przytwierdzone do podłoża. Larwy ostatniego stadium (tzw. puparium) są płaskie i mają wyraźne czerwone oczy.

W warunkach Polski mączlik warzywny rozwija kilka pokoleń rocznie. Cykl życiowy trwa 3-4 tygodnie, w zależności od temperatury.
Zimują osobniki dorosłe – samice (są odporne na mróz do -18°C) głównie na roślinach kapustnych uprawnych i dziko rosnących oraz wielu innych roślinach, np. glistnik czy jaskółcze ziele.
Wiosną rozwija się pierwsze pokolenie na roślinach, na których mączlik zimował, po czym dorosłe osobniki przelatują na uprawy warzyw kapustnych, gdzie rozwijają się kolejne pokolenia (3-5).
Samica może złożyć do 150 jaj w ciągu życia, co w warunkach sprzyjających może prowadzić do szybkiego wzrostu populacji. W jednym złożu może znajdować się nawet 40 jaj. Rozwój embrionalny trwa 7-12 dni. Larwa po wyjściu z jaja przemieszcza się po roślinie na niewielką odległość od złoża, wbija kłujkę to tkanki roślinnej i traci odnóża. Pozostałe stadia larwalne są nieruchome.

Szkodliwe są zarówno dorosłe osobniki, jak i larwy, które żywią się sokiem komórkowym roślin. W efekcie dochodzi do:

• osłabienia rośliny i spowolnienia jej wzrostu,
• żółknięcia i zasychania liści,
• wydzielania rosy miodowej, która pokrywa liście i róże warzyw,
• rozwoju grzybów sadzakowych na powierzchni liści – czarny nalot ograniczający fotosyntezę i
• obniżający jakość handlową.

W przypadku intensywnego porażenia może dojść do całkowitego zniszczenia uprawy handlowej.

Metody agrotechniczne, biologiczne i niechemiczne:
Usuwanie chwastów wokół upraw, zwłaszcza glistnika i jaskółczego ziela, które są naturalnymi żywicielami zimującymi mączlika.
Zastosowanie osłon i siatek w początkowym okresie uprawy, szczególnie w produkcji ekologicznej.
Utrzymywanie dużej różnorodności biologicznej w otoczeniu plantacji sprzyja obecności drapieżców mączlika (np. złotooków).
Naturalni wrogowie: np. osadniki (Encarsia spp.) pasożytujące larwy, złotooki, biedronki i drapieżne wciornastki.
Możliwe jest wprowadzenie biopreparatów, np. Beauveria bassiana – grzyba entomopatogenicznego skutecznego przeciw larwom.

Metoda chemiczna
Zabiegi chemiczne należy rozpocząć niezwłocznie po stwierdzeniu szkodnika.
Wskazane jest stosowanie preparatów selektywnych, które ograniczają presję na organizmy pożyteczne.
Konieczna jest rotacja substancji czynnych, aby zapobiegać rozwojowi odporności.

Monitoring występowania mączlika warzywnego:

Do wykrywania obecności pierwszych osobników stosuje się żółte tablice lepowe, montowane pionowo ok. 1 m nad roślinami od początku maja przez cały okres wegetacji.
Należy również monitorować chwasty i rośliny obrzeżne (glistnik, rzepak) pod kątem obecności mączlika, zwłaszcza przed masowym nalotem.
Lustracje w uprawie – na obecność osobników dorosłych, larw, złóż jaj, szczególnie na dolnej stronie liści, co najmniej dwa razy w tygodniu, notując pojawiające się stadia rozwojowe.
Próg zagrożenia: nawet nieliczne osobniki na plantacji.