Choroby przechowalnicze jabłek i gruszek to główny powód strat, jakie sadownicy odkrywają dopiero po otwarciu komory. O tym, ile owoców sprzedamy wiosną w dobrej cenie, w dużej mierze decydują ostatnie tygodnie przed zbiorem: większość infekcji dokonuje się jeszcze w sadzie, patogeny rozwijają się skrycie, a objawy ujawniają się po kilku tygodniach lub miesiącach przechowywania, gdy na reakcję jest już za późno. Zaniedbania z okresu przedzbiorczego potrafią kosztować kilkanaście, a w skrajnych sezonach nawet kilkadziesiąt procent plonu handlowego.
Gorzka zgnilizna jabłek i inne choroby przechowalnicze
Największe straty podczas przechowywania jabłek i gruszek powodują:
- gorzka zgnilizna jabłek (Neofabraea spp.), infekująca owoce przez przetchlinki jeszcze w sadzie,
- parch przechowalniczy (Venturia inaequalis, na gruszy V. pirina),
- brunatna zgnilizna (Monilinia spp.),
- antraknoza owoców (Colletotrichum spp.), problem narastający w ostatnich sezonach,
- alternarioza (Alternaria spp.),
- szara pleśń (Botrytis cinerea) i mokra zgnilizna (Penicillium expansum), wnikające głównie przez zranienia powstałe w czasie zbioru.
W odróżnieniu od typowych chorób jabłoni widocznych w sezonie wegetacyjnym, te patogeny nie dają wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych. Ryzyko rośnie gwałtownie, gdy w ostatnich tygodniach przed zbiorem występują opady deszczu i długotrwałe zwilżenie owoców.
Termin zbioru jabłek i jakość owoców to fundament
Żaden zabieg nie zastąpi podstaw. Do długiego przechowywania jabłek w chłodni nadają się wyłącznie owoce zebrane w optymalnej dojrzałości zbiorczej (potwierdzonej testem skrobiowym i pomiarem jędrności), zdrowe i bez uszkodzeń skórki. Prawidłowy termin zbioru jabłek to warunek utrzymania jędrności przez całą zimę, a każde odgniecenie jest otwartą bramą dla szarej pleśni i mokrej zgnilizny. Znaczenie mają też zaopatrzenie owoców w wapń oraz szybkie schłodzenie po zbiorze. Podobne zasady dotyczą przechowywania gruszek, które są szczególnie wrażliwe na uszkodzenia przy zbiorze.
Ochrona fungicydowa i jej słaby punkt: karencja
Standardem w uprawie konwencjonalnej są 1-2 zabiegi fungicydowe na kilka tygodni do kilku dni przed zbiorem. Ich ograniczeniem jest karencja, zwykle 3 lub 7 dni zależnie od preparatu. W ostatnich dniach przed zbiorem sad pozostaje więc bez ochrony. Jeżeli w tym “okienku” spadnie deszcz, patogeny mogą zainfekować owoce dosłownie w przeddzień zbioru, a choroby przechowalnicze jabłek rozwiną się już w komorze.
Zabieg przedzbiorczy bez karencji i pozostałości
Lukę w ochronie domyka zabieg biostymulatorem Agro ECA Protect na bazie stabilizowanego kwasu podchlorawego (HOCl), jednej z najsilniejszych naturalnych substancji biobójczych. Preparat ma status biostymulatora zgodnie z rozporządzeniem UE 2019/1009, jest kwalifikowany do rolnictwa ekologicznego i nie jest środkiem ochrony roślin. Nie pozostawia pozostałości na owocach, więc zabieg można wykonać nawet dzień przed zbiorem.
Skuteczność potwierdzają niezależne ośrodki badawcze:
- w Instytucie Ogrodnictwa w Skierniewicach dodanie Agro ECA Protect do standardowego zabiegu fungicydowego (fludioksonil) zmniejszyło odsetek jabłek odmiany ‘Ligol’ z objawami chorób po 3 miesiącach przechowywania w chłodni,
- na Uniwersytecie Rolniczym w Krakowie zabieg wykonany 1 dzień przed zbiorem ograniczył choroby przechowalnicze na jabłkach odmiany ‘Szampion’ w porównaniu z kontrolą.
Program zabiegów w praktyce
- Sezon wilgotny, deszczowy: pierwszy zabieg około 7 dni przed planowanym zbiorem, drugi tuż przed zbiorem (nawet wieczorem w przeddzień; zbiór można prowadzić następnego dnia).
- Sezon suchy, niska presja: jeden zabieg 1-2 dni przed zbiorem.
Zalecane stężenie cieczy roboczej to 2,5-4%. W uprawie konwencjonalnej zabieg domyka program fungicydowy, w produkcji ekologicznej i systemach “zero pozostałości” jest głównym narzędziem ograniczania infekcji przedzbiorczych.
Jak przechowywać jabłka po zbiorze?
Zabieg przedzbiorczy to pierwszy krok. Drugim jest higiena samej komory: prawidłowe przechowywanie jabłek zaczyna się od eliminacji zarodników, które wraz z owocami, skrzyniopaletami i powietrzem trafiają do chłodni. Tu sprawdza się pozbiorcze zamgławianie załadowanych komór kwasem podchlorawym, które opisujemy w osobnym artykule.
Masz pytania o zabieg przedzbiorczy w swoim sadzie? Skontaktuj się z nami: tel. +48 888 606 101, e-mail info@agrosmartlab.com. Szczegóły programu ograniczania strat przechowalniczych przed zbiorem: https://agrosmartlab.pl/landing/ograniczenie-strat-przed-zbiorem-owocow-zabieg-przedzbiorczy/, produkt dostępny w sklepie: https://sklep.agrosmartlab.com.