Mszyca kapuściana

Mszyca kapuściana (Brevicoryne brassicae) jest jednym z najważniejszych szkodników roślin kapustowatych uprawianych w Polsce i na świecie. Występuje powszechnie zarówno w uprawach polowych, jak i pod osłonami, zasiedlając rośliny w postaci licznych kolonii.

Znaczenie gospodarcze mszycy kapuścianej jest bardzo duże, ponieważ poprzez wysysanie soków roślinnych powoduje osłabienie wzrostu roślin, deformację liści i główek oraz znaczne obniżenie plonu i jego jakości handlowej. Dodatkowo szkodnik ten może przenosić choroby wirusowe oraz zanieczyszczać rośliny spadzią, co sprzyja rozwojowi grzybów sadzakowych. W przypadku masowego występowania mszyca kapuściana może prowadzić do poważnych strat ekonomicznych w produkcji warzyw kapustnych.

Mszyca kapuściana (Brevicoryne brassicae) występuje na roślinach kapustowatych od wiosny do późnej jesieni, przy czym największe nasilenie jej liczebności obserwuje się w miesiącach letnich. Pierwsze kolonie pojawiają się zazwyczaj w maju, a masowe występowanie przypada na czerwiec–sierpień, szczególnie w okresach ciepłej i suchej pogody.

W sprzyjających warunkach klimatycznych mszyca kapuściana może rozwijać się przez cały sezon wegetacyjny, wydając kilka–kilkanaście pokoleń w ciągu roku. Zimuje w postaci jaj na resztkach roślin kapustowatych oraz na chwastach, co umożliwia jej szybkie pojawienie się na plantacjach w kolejnym sezonie.

Rośliny żywicielskie: kapusta (biała, czerwona, włoska), kalafior, brokuł, brukselka, rzepak, gorczyca, chwasty z rodziny kapustowatych

Mszyca kapuściana to niewielki owad o długości ok. 2–2,5 mm, barwy szarozielonej, często pokryty woskowym nalotem. Występuje w postaci uskrzydlonej i bezskrzydłej, tworząc liczne kolonie na liściach, pędach i kwiatostanach roślin.

W ciągu sezonu wegetacyjnego mszyca kapuściana rozmnaża się głównie dzieworodnie, bez udziału samców, co umożliwia jej bardzo szybkie zwiększanie liczebności populacji. Jedna samica może wydać kilkadziesiąt larw, a w sprzyjających warunkach może rozwinąć się kilkanaście pokoleń w ciągu roku. Występują formy bezskrzydłe, które odpowiadają za masowe zasiedlanie roślin, oraz formy uskrzydlone, umożliwiające rozprzestrzenianie się szkodnika na nowe plantacje.

Jesienią pojawiają się formy płciowe, a po zapłodnieniu samice składają jaja zimowe. Zimowanie odbywa się w postaci jaj na resztkach roślin uprawnych oraz na chwastach kapustowatych. Wiosną z jaj wylęgają się larwy dające początek nowym koloniom. Rozwój mszycy kapuścianej jest najszybszy w warunkach ciepłej i suchej pogody, co sprzyja jej masowemu występowaniu.

Szkodnik wysysa soki roślinne, co prowadzi do zahamowania wzrostu roślin, deformacji liści i główek, żółknięcia i zamierania tkanek, obniżenia plonu i jakości handlowej.

Mszyca kapuściana może także przenosić choroby wirusowe oraz zanieczyszczać rośliny spadzią, sprzyjając rozwojowi grzybów sadzakowych.

Profilaktyka:

• niszczenie chwastów kapustowatych,
• stosowanie płodozmianu,
• uprawa zdrowej rozsady.

Zwalczanie bezpośrednie:

• ochrona biologiczna – wprowadzanie naturalnych wrogów szkodników, jak biedronki, larwy złotooków, pasożytnicze błonkówki (np. Aphidius spp.)
• stosowanie środków ochrony roślin zawierających substancje czynne z grup:

– pyretroidy, który działają kontaktowo i żołądkowo, szybko ograniczają liczebność mszyc. Są to lambda-cyhalotryna, deltametryna, cypermetryna, tau-fluwalinat.

– karbaminiany o działaniu głównie żołądkowym i kontaktowym: substancja pirymikarb

– neonikotynoidy – substancje o działaniu systemicznym, jak acetamipryd i flonikamid

– butenolidy o działaniu systemicznym i translaminarnym. Substancja czynna z tej grupy to flupyradifuron

• stosowanie produktów biotechnicznych/ bioracjonalnych, jak

– preparaty pochodzenia roślinnego i naturalnego, jak naturalne pyretryny (działanie kontaktowe, paraliżujące układ nerwowy mszyc) i olejek pomarańczowy (niszczy oskórek mszyc i prowadzi do ich odwodnienia, działa kontaktowo)

– oleje i mydła owadobójcze, jak oleje parafinowe / oleje roślinne (pokrywają ciało mszyc, powodując ich uduszenie) oraz sole potasowe kwasów tłuszczowych (uszkadzają błony komórkowe mszyc, skuteczne przy bezpośrednim kontakcie).